Presiden Türkiye Recep Tayyip Erdogan menggesa reformasi menyeluruh terhadap Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), termasuk memansuhkan kuasa veto yang dimiliki anggota tetapnya, sambil menegaskan sistem antarabangsa perlu memahami realiti global masa kini.

Dalam artikel di Bloomberg bertajuk “The UN Should Abolish the Security Council Veto”, Erdogan berkata krisis mutakhir termasuk pandemik, kejutan tenaga, gangguan rantaian bekalan dan konflik serantau menunjukkan keterbatasan pendekatan yang menyerahkan penyelesaian cabaran global kepada keputusan segelintir negara.

Beliau menegaskan mekanisme membuat keputusan secara global perlu disesuaikan dengan keadaan semasa kerana Majlis Keselamatan PBB masih mencerminkan struktur yang diwujudkan selepas Perang Dunia Kedua.

Erdogan berkata sistem perwakilan yang “lebih berkesan, adil dan bertanggungjawab” diperlukan, selain menggesa penyertaan lebih meluas dalam proses membuat keputusan global.

Beliau berkata seruan Türkiye bahawa “dunia lebih besar daripada lima” perlu difahami sebagai gesaan supaya tanggungjawab dalam sistem antarabangsa diagihkan dengan lebih saksama.

Erdogan sebelum ini pernah berkali-kali menggesa reformasi PBB dan sering menggunakan slogan “dunia lebih besar daripada lima”, yang merujuk kepada keanggotaan Majlis Keselamatan yang tidak mencerminkan perwakilan global secara menyeluruh.

Sejak bertahun-tahun, Majlis Keselamatan berdepan kritikan bahawa lima anggotanya yang mempunyai kuasa veto — Amerika Syarikat, United Kingdom, Perancis, Rusia dan China — memiliki pengaruh yang tidak seimbang.

“Keperluan untuk reformasi mesti diterjemahkan kepada pelan hala tuju yang konkrit,” kata Erdogan.

“Pemansuhan keistimewaan kuasa veto perlu menjadi teras kepada pelan hala tuju ini.”

Beliau berhujah bahawa sekadar menambah anggota tetap baharu dalam Majlis Keselamatan tidak akan menyelesaikan masalah kuasa membuat keputusan yang tertumpu kepada sebilangan kecil negara.

Sebaliknya, reformasi perlu berasaskan prinsip bahawa tiada negara seharusnya mempunyai kuasa kekal untuk menghalang kehendak majoriti masyarakat antarabangsa.

‘Peranan lebih besar untuk Perhimpunan Agung’

Presiden Türkiye itu turut menggesa keseimbangan baharu antara Majlis Keselamatan dan Perhimpunan Agung PBB.

Beliau mencadangkan supaya kuasa Perhimpunan Agung diperkukuh dan Majlis Keselamatan diwujudkan tanpa anggota tetap, dengan anggota majlis dipilih oleh Perhimpunan Agung untuk tempoh tertentu.

Menurut pendekatan yang digariskan Erdogan, negara yang mahu berkhidmat untuk satu lagi penggal perlu mendapatkan semula kepercayaan majoriti anggota Perhimpunan Agung menerusi pilihan raya.

“Perwakilan dan kebertanggungjawaban Majlis Keselamatan kepada Perhimpunan Agung perlu dipertingkatkan,” katanya.

Beliau berkata aturan antarabangsa masa depan tidak boleh dibina dengan mengekalkan hierarki masa lalu.

“Perkembangan sepanjang suku abad lalu, yang merupakan tempoh agak singkat dalam sejarah manusia, menunjukkan bahawa tiada keseimbangan kuasa dan tiada aturan antarabangsa yang kekal selama-lamanya,” katanya.

Erdogan berkata pusat kuasa baharu muncul dalam pelbagai bidang, daripada ekonomi dan keselamatan kepada teknologi dan diplomasi, sedangkan institusi antarabangsa gagal menyesuaikan diri dengan perubahan itu pada kadar yang sama.

Peperangan, krisis iklim, migrasi tidak teratur dan kerentanan ekonomi turut menyerlahkan kepentingan institusi yang kukuh, ekonomi berdaya tahan serta keupayaan pertahanan yang berkesan, katanya.

Erdogan turut menekankan kepentingan yang semakin meningkat bagi koridor perdagangan, logistik, pengangkutan dan tenaga yang selamat serta mampan.

Beliau berkata pengaruh ekonomi Asia semakin meningkat, manakala negara Afrika pula menuntut perwakilan lebih kukuh yang setimpal dengan potensi benua itu.

Gesaan tingkat keadilan dalam ekonomi global

Erdogan berkata negara-negara membangun juga semakin lantang menyuarakan keutamaan masing-masing dan menegaskan bahawa masalah serantau tidak semestinya dapat diselesaikan menerusi kaedah yang ditentukan pihak luar.

“Pendekatan yang berasaskan kehendak negara terbabit, keadaan setempat dan kepentingan bersama akan menghasilkan keputusan yang lebih berkekalan dan stabil,” katanya.

Beliau menggesa negara yang mempunyai keupayaan diplomatik, sumber ekonomi serta kebolehan berkomunikasi dengan pelbagai pihak supaya memainkan “peranan lebih aktif” dalam menggalakkan keamanan dan kestabilan.

Erdogan turut menyentuh ketidaksamaan ekonomi dengan berkata jangkaan bahawa globalisasi akan mengagihkan kemakmuran secara meluas masih belum tercapai sepenuhnya.

Beliau berkata jurang pendapatan semakin melebar, manakala kebergantungan teknologi dan ekonomi muncul sebagai medan persaingan baharu.

“Untuk mencapai keadilan global dalam keadaan yang berubah ini, tanggungjawab mesti dikongsi secara adil,” kata Erdogan, sambil menambah bahawa hak negara-negara membangun untuk terus maju dan mendapatkan akses kepada pembiayaan yang diperlukan perlu dijamin.

Beliau turut berkata sistem antarabangsa perlu mengambil kira dengan lebih baik perubahan realiti ekonomi dan politik di rantau berbeza.

Erdogan berkata Türkiye akan terus memanfaatkan hubungan antarabangsanya yang luas serta pengalaman dalam diplomasi pelbagai hala untuk menyokong usaha mereformasi sistem antarabangsa.

“Kami menyokong usaha memansuhkan keistimewaan kuasa veto, memberi anggota yang dipilih pengaruh lebih besar dalam proses membuat keputusan serta memperkukuh peranan Perhimpunan Agung,” katanya.

Beliau berkata kerjasama antara negara dari rantau berbeza berasaskan prinsip bersama akan memperkukuhkan lagi legitimasi dan keupayaan sistem antarabangsa untuk mewakili masyarakat dunia.

“Keamanan berkekalan dalam dunia hari ini tidak boleh dicapai dengan memperbanyakkan blok yang terpisah antara satu sama lain dan tidak berkomunikasi sesama sendiri,” kata Erdogan.

“Demi dunia yang lebih adil, kita mesti menyatukan pengalaman, keupayaan dan iltizam rantau berbeza atas landasan bersama.”

Erdogan berkata Türkiye akan terus melaksanakan tanggungjawabnya dalam usaha mereformasi sistem antarabangsa dengan memanfaatkan tradisi kenegaraan, keupayaan diplomatik dan hubungannya dengan pelbagai rantau.