Presiden Türkiye Recep Tayyip Erdogan berkata pada Jumaat bahawa dunia sedang menghadapi krisis kuasa dan hala tuju yang semakin meruncing, sambil memberi amaran bahawa sistem antarabangsa telah mencapai “ambang yang serius dan berbahaya.”

Berucap pada majlis pembukaan Forum Diplomasi Antalya 2026, Erdogan berkata mekanisme global yang ditugaskan untuk melindungi hak asasi manusia dan keselamatan tidak lagi berkesan, malah kadangkala bersikap acuh tidak acuh dalam menghadapi krisis besar.

Beliau menyifatkan pergolakan semasa sebagai "krisis moral dan eksistensial," merujuk kepada perkembangan di Gaza susulan peristiwa 7 Oktober sebagai bukti skala keruntuhan tersebut.

“Membaca apa yang berlaku di Gaza semata-mata sebagai tragedi kemanusiaan adalah tidak lengkap,” kata Erdogan, sambil menambah bahawa situasi itu mendedahkan had sistem antarabangsa sedia ada.

Beliau turut mengkritik tindak balas sistem global terhadap konflik di seluruh wilayah itu, dengan mengatakan ia telah gagal dalam “ujian kemanusiaan yang paling asas” di tempat-tempat seperti Syria, Gaza, Tebing Barat dan Lubnan.

Seruan untuk diplomasi, peluang gencatan senjata

Erdogan menekankan kepentingan memelihara saluran diplomatik, dengan menyatakan bahawa pertikaian tidak seharusnya diselesaikan melalui keganasan.

“Tidak kira betapa mendalam perselisihan faham, kita tidak boleh membiarkan kata-kata digantikan dengan senjata atau rundingan digantikan dengan konflik berdarah,” katanya.

Merujuk kepada ketegangan yang melibatkan AS, Israel dan Iran, Erdogan berkata peluang yang dihasilkan oleh gencatan senjata harus digunakan secara berkesan untuk mewujudkan keamanan yang berkekalan.

Beliau juga menekankan keperluan untuk pendekatan perdamaian, sambil memberi amaran bahawa semua pihak harus kekal “bersedia dan berwaspada” terhadap sebarang percubaan oleh Israel untuk merosakkan proses rundingan.

Menyentuh tentang kepentingan strategik Selat Hormuz, Erdogan berkata akses laluan laut bagi negara-negara Teluk tidak seharusnya disekat.

“Perkara yang penting adalah untuk memastikan kebebasan pelayaran berdasarkan peraturan yang ditetapkan dan memastikan Selat Hormuz kekal dibuka kepada perkapalan komersial,” katanya.

Keutamaan dasar serantau dan global

Mengenai Syria, Erdogan berkata memperkukuh kestabilan dan normalisasi di negara jiran itu adalah amat penting bagi masa depan rantau tersebut.

Beliau mengulangi kesediaan Türkiye untuk menyokong rundingan terus, termasuk kemungkinan sidang kemuncak pemimpin, jika pihak-pihak dalam perang Rusia-Ukraine bersedia.

Erdogan juga mengesahkan komitmen Türkiye terhadap matlamat keahlian EU, sambil menyeru blok itu untuk mengatasi apa yang beliau sifatkan sebagai “masalah hala tuju” dan kekal setia kepada visi penubuhannya.

Menyentuh mengenai ketegangan di Aegean dan Mediterranean Timur, beliau berkata Türkiye berhasrat untuk mengubah rantau itu menjadi “lembangan kestabilan dan kemakmuran,” sambil menolak “pendekatan unilateral maksimalis” yang cuba mengetepikan Ankara dan Republik Turki Cyprus Utara.

Erdogan menambah bahawa Türkiye terus mengamalkan dasar luar yang aman merentasi pelbagai rantau sambil memperkukuh kerjasama sedia ada, dan kekal terbuka kepada kerjasama dengan negara-negara jiran melalui inisiatif seperti "projek Laluan Pembangunan" dalam sektor tenaga dan ketersambungan.